Informacje
 

Sploty tkackie 

 

Splotem tkackim jest nazywany określony porządek przeplatania się ze sobą nitek osnowy i wątku. Najmniejsza liczba nitek osnowy i wątku, po której porządek przeplatania obu układów nitek w tkaninie powtarza się, nazywa się raportem splotu.

Każda nitka osnowy tworząc splot przechodzi na przemian nad i pod określoną liczbę nitek wątku.

Jeżeli nitka osnowy przechodzi górą, to odcinek ten tworzy pokrycie osnowowe. Jeżeli natomiast na pewnym odcinku wątek pokrywa osnowę, to odcinek ten tworzy pokrycie wątkowe.

Sploty tkanin dzieli się na następujące grupy:

1) sploty zasadnicze,

2) sploty pochodne

     a) sploty pochodne od splotów zasadniczych
     b) sploty kombinowane

Sploty zasadnicze 

W splocie zasadniczym każda nitka ma w raporcie tylko jedno pokrycie osnowowe wśród wątkowych lub tylko jedno pokrycie wątkowe wśród osnowowych. Do splotów zasadniczych zalicza się sploty: płócienny, skośne i atłasowe.

Splot płócienny

W splocie tym nitka wątku przebiega kolejno pod jedną i nad jedną nitką osnowy. Splot płócienny nadaje tkaninie gładką powierzchnię i pewną sztywność. Wygląd lewej i prawej strony tkaniny jest jednakowy. Splot ten stosuje się do wyrobu tkanin, których wytrzymałość na wyciąganie i wyszarpywanie nitek powinna być duża, np. przeznaczonych na bieliznę, odzież sportową. Jest to splot najczęściej stosowany w tkactwie.

         
         
         
         
         

Schemat splotu płóciennego

Sploty skośne (rządkowe)

Na powierzchni tkanin o splotach skośnych powstają skośne rządki. Nachylenie ich zależy od gęstości nitek wątku i osnowy. Przy jednakowej gęstości nitek wątku i osnowy rządki biegną pod kątem 45o do brzegu tkaniny. 

Jeżeli gęstość osnowy jest większa od gęstości wątku, rządki tworzą z brzegiem tkanin kąt większy niż 45o

W zasadniczym splocie skośnym nitka wątku przebiega stale nad dwiema i pod jedną nitką osnowy, przy czym za każdym nawrotem nitki wątku przeplot przesuwa się o jedną nitkę osnowy. Do oznaczania kierunku rządków przyjmuje się litery S i Z. Jeżeli rządki po prawej stronie tkaniny biegną w górę ku prawemu brzegowi, to po stronie lewej biegną w górę ku lewemu brzegowi tkaniny, a zatem prawa strona ma inny wygląd niż strona lewa.

Tkaniny o splocie skośnym są bardziej miękkie i porowate niż tkaniny o splocie płóciennym wykonane z takich samych nitek. Splot ten i jego odmiany stosuje się często dla tkanin wełnianych i wełnopodobnych.

 

         
         
         
         
         

Schemat splotu skośnego

Sploty atłasowe

W splotach atłasowych, podobnie jak w skośnych, wątek przebiega nad lub pod większą liczbą nitek osnowy. Liczba nitek w raporcie wynosi co najmniej 5. Punkty przeplotu nitek osnowowych z wątkowymi nie tworzą ciągłych skośnych linii, lecz są rozproszone w określonym porządku i wobec tego mało widoczne, przez co powierzchnia tkaniny jest gładka i zależnie od połysku nitek mniej lub bardziej lśniąca.

Jeżeli w miejscach przeplotu osnowa pokrywa wątek, a pozostała powierzchnia splotu jest pokryta luźno leżącymi nitkami wątku, to taki nazywa się satynowym. Przy splocie satynowym po lewej stronie tkaniny występuje odpowiedni splot atłasowy i odwrotnie.

Sploty atłasowe i satynowe stosuje się przede wszystkim w tkaninach z nitek lśniących - z jedwabiu naturalnego, sztucznego i syntetycznego lub bawełny merceryzowanej. Splot atłasowy podkreśla bowiem połysk nitek. W tkaninach o splocie atłasowym można łączyć dwa rodzaje nitek, przy czym cenniejszą z nich uwidacznia się po prawej stronie tkaniny.

                   
                   
                   
                   
                   
                   
                   
                   
                   
                   

Schemat splotu atłasowego

Splot rypsowy

Odznacza się delikatnymi prążkami poprzecznymi lub rzadziej podłużnymi. Ryps poprzeczny powstaje wówczas, gdy wątek składa się z kilku nitek a cienka osnowa układa się ciasno na nitkach wątku pokrywając go prawie całkowicie. Ryps taki nazywa się osnowowym. Splotem rypsowym wytwarza się tkaniny na suknie, okrycia damskie, wstążki oraz tkaniny dekoracyjne i meblowe.

Imitacja tkanin rypsowych powstaje przy użyciu grubego wątku i osnowy z cienkich nitek gęsto ułożonych, z zastosowaniem splotu płóciennego.

 

           
           
           
           
           
           

Schemat splotu rypsowego

Splot panama

Powstaje przez przeplatanie się dwu lub więcej nitek osnowy z taką samą liczbą nitek wątku, wskutek czego na powierzchni tkaniny tworzą się kwadraciki. Tkaniny o takim splocie są bardziej przewiewne i miękkie od tkanin o splocie płóciennym. Tkanin o splocie panama używa się na koszule, bluzy sportowe.

           
           
           
           
           
           

Schemat splotu panama

Sploty kombinowane  

Ta grupa obejmuje różne kombinacje powstałe ze splotów podstawowych i od nich pochodnych. Liczba możliwych kombinacji jest bardzo duża. 

Sploty tworzące pasy podłużne lub poprzeczne.

Pasy uzyskuje się przez stosowanie co kilka lub kilkanaście nitek osnowy odmiennego rodzaju splotu. Stosując np. na pewnej przestrzeni na przemian splot prosty, następnie splot atłasowy, otrzymuj się tkaninę o efekcie lśniących pasków na matowym tle.

Splot krepowy

Nadaje tkaninie powierzchnię o nieregularnych wzniesieniach dzięki zastosowaniu splotów o pokryciach osnowy i wątku krótkich i długich. Krótkie przeploty powodują większe kurczenie tkaniny niż przeploty długie, na skutek czego tkanina uzyskuje ziarnistą powierzchnię. Efekt ten zwiększa się przy zastosowaniu nitek mocno skręconych, tzw. krepowych. Sploty krepowe stosuje się do wyrobu tkanin jedwabnych i wełnianych sukienkowych oraz przeznaczonych na ubrania wizytowe męskie.

Przez łączenie różnych splotów można otrzymać wiele kombinacji splotowych; łącząc ze sobą sploty np. skośne, atłasowe i satynowe uzyskuje się efekty drobnych wzorów geometrycznych (układ kostek, pasków tip.)